سبد خرید رابین 0
فروشگاه اینترنتی صنایع دستی رابین (برندینگ، بسته‌بندی و فروش آنلاین)
021-88931044
غلام فرنگی رضا عباسی

انواع شیوه‌های اجرای طراحی ایرانی

گرچه طراحی ایرانی در قبل و بعد از اسلام از یک روح مشترک برخوردار است، ولی به لحاظ روش اجرا، در طول دوره‌های مختلف بسیار متنوع است. استادان هر عصر در روش‌هایی که قبل از خود متداول بوده، تغییرات اندکی ایجاد کرده‌اند. به همین دلیل روش و اجرای طراحی‌ها به چندین دسته قابل‌تقسیم هستند.
1- طراحی‌ بی‌رنگ (سیاه‌قلم): در این گونه از طراحی همان طوری که از نام آن مشخص است، فقط با قلم‌مو و مرکب سیاه بر روی زمینه‌های روشن، کار می‌شود. این روش در تمامی دوره‌ها معمول بوده است. گاهی هم طراح به‌جای رنگ مشکی از رنگ‌های تیره مثل رنگ قهوه‌ای، قرمز و آبیِ سیر به‌صورت تک‌رنگ استفاده نموده است. این روش به دلیل عدم استفاده از رنگ دوم «بی‌رنگ» نامیده می‌شود.

رقص دیو اثر محمد سیاه قلم
رقص دیو اثر محمد سیاه قلم

2- طراحی رنگی: در این روش خطوط اصلی طرح‌ها با قلم‌مو کار شده است، ولی بعضی از سطوح آن با اندکی از رنگ‌های روشن پوشش داده شده است. در این شیوه‌ی کاربرد، رنگ طلایی بیش از دیگر رنگ‌ها متداول است. این نوع طراحی‌ها درنهایت با استفاده از یک یا دو رنگ همراه با رنگ طلایی به انجام می‌رسید. طراحی‌های رنگی در اکثر دوره‌ها بخصوص در عصر صفوی- در آثار رضا عباسی و شاگردانش- بسیار متداول بوده است.
3- طراحی سفید قلم: این شیوه آن دسته از طراحی‌هایی را شامل می‌شود که طرح با استفاده از رنگ سفید، طلایی یا دیگر رنگ‌های روشن با قلم‌مو بر روی صفحات تیره کار شده است. این روش نه‌تنها در اجرای طراحی‌های هنری معمول بوده بلکه برای تزیین و طراحی حاشیه‌ها (تذهیب و تشعیر)، صفحه‌های آغازین و پایانی کتاب‌ها، جلدهای روغنی که سطح آن‌ها مشکی بوده یا در تزئین ¬چادرها استفاده شده است. در این‌گونه طراحی‌ها علاوه بر رنگ سفید، گاهی هم مختصر رنگ طلایی یا رنگ‌های روشن دیگری بر روی سطوح تیره، استفاده شده است. این شیوه از طراحی در تزیینات دیواری هم بسیار معمول بوده است. به‌طور مثال می‌توان به طراحی‌ها و نقش‌های دیواری اوایل دوره صفوی در قصر نایین معروف به «خانه پیرنیا» اشاره نمود. طراحی‌های انسانی و حیوانی همراه با نقوش گیاهی، هندسی و کتیبه با رنگ سفید بر روی زمینه طلایی پر رنگ بر روی دیوار طرح شده‌اند.

غلام فرنگی رضا عباسی
غلام فرنگی رضا عباسی

4- طراحی دیواری: گروهی از طرح‌های موجود در مرقع‌ها بخصوص مرقع‌های خزینه‌ی موزه توپقاپی استانبول و مرقع‌های دیتس برلین، به دلیل قطع بزرگ و شیوه طراحی خطوط، به‌عنوان «طراحی‌های دیواری» معروف شده‌اند. در مرقع دیتس طراحی‌های بزرگی وجود دارد که بعضی از آن‌ها از چهار جهت قابل تکرار هستند و نشان می‌دهند که برای اجرای طراحی و نقاشی‌های دیواری کار شده‌اند. اندازه‌ی بعضی از طرح‌ها، بیش از پنجاه سانتی‌متر می‌رسد. به‌طور مثال می‌توان به طراحی‌ بانوی ایستاده از مرقع معروف بایسنغر (در کتابخانه مردمی برلین) که با رنگ قرمز طرح شده و بلندی آن به ۴۲ سانتی‌متر می‌رسد اشاره نمود. خطوط این طراحی با سوزن جهت انتقال طرح بر روی دیوار سوراخ‌سوراخ شده‌اند.
5- طراحی چند نمودی: هنرمند خلاق با استفاده از خطوط اضافی به خلق طراحی‌هایی از پرندگان، حیوانات یا انسان، پرداخته که در حالت‌های گوناگون دیده می‌شوند. گاهی این طراحی‌ها به‌صورت متحرک متصور می‌شوند. در این شیوه، طراح با تکرار و اضافه نمودن خطوط اضافی در بخش‌هایی از طراحی، باعث شده بخش‌هایی از طراحی مثل سر، دست و پا و … در حالات مختلفی تکرار و در تعداد بیشتری مشاهده شود. در یکی از آثار منسوب به شاه قلی – از هنرمندان دوره شاه‌طهماسب- در طراحی یک مرغ، سر آن را در چند حالت طراحی کرده است. این عمل سبب شده تا شکل پرنده با یک بدن ثابت، سر و گردن پرنده در حالات مختلف تصور شود.

نقاشی رضا عباسی
نقاشی رضا عباسی

در تدوین مطلب فوق از منابع ذیل استفاده شده است:

مقاله اصول و سنت‌های پایدار در هنر طراحی ایرانی، اثر محمد خزایی

نظر دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پشتیبانی رابین همیشه در کنار شماست، 7 روز هفته، 24 ساعته

سبد خرید

ارسال رایگان و آنی ( سفارش‌های بالای 75 هزار تومان برای تهران‌ و سفارش‌های بالای 150 هزار تومان برای شهرستان)

حساب کاربری

ثبت نام

ورود